Jestem perfekcjonistką na odwyku. Jeszcze parę lat temu zostawałam w pracy po godzinach, aby dokończyć idealną prezentację lub wyliczyć bezbłędnie budżet projektu. Praca była moim sposobem na podniesienie poczucia własnej wartości. Czułam, że muszę dawać z siebie wszystko, osiągać więcej, bo inaczej wszyscy odkryją to, jaka jestem ‘’do kitu’’. Odkryją moją niedoskonałość. Narażę się na krytykę i niezadowolenie.
Aż w pewnym momencie ten lęk zaczął mi bardzo przeszkadzać. Zaczęłam pytać siebie, jak odpuścić i dać sobie trochę więcej wolności? Czy dam radę pokonać moje perfekcjonistyczne zaburzenia i uniezależnić samoocenę od ilości wykonanej pracy?
Doskonale albo wcale — perfekcjonizm chorobą wzmacniającą poczucie winy?
Nadmierne dążenie do doskonałości może nie mieć końca. Bo jaki właściwie miałby być najlepiej zrealizowany projekt lub perfekcyjnie rozplanowany budżet? Na czym miałoby polegać bycie idealną partnerką, córką czy matką? Kto miały te wyśrubowane oczekiwania ustalać i weryfikować?
Dążenie do ideału skazuje człowieka na ciągłe uczucie niedosytu, frustrację, a także wieczne poczucie winy. Oczekiwanie od siebie zbyt wysokich standardów i porównywanie z innymi jest skazane na niepowodzenie i ciężko w ten sposób przeżywać całe lata.
Problem staje się jeszcze poważniejszy, kiedy dążenie do perfekcjonizmu ma podłoże lękowe związane ze strachem przed porażką. Za najbardziej toksyczną odmianą perfekcjonizmu stoją przekonania typu: „doskonale albo wcale”, „jeśli ludzie zobaczą mój błąd, to mnie odrzucą”. Przekonania tego typu są fałszywe, opierają się na myślowych zniekształceniach, takich jak przewidywanie najgorszych scenariuszy lub czarno-białe postrzeganie rzeczywistości jak: „jestem doskonała, albo beznadziejna” bez zauważania nieskończonej ilości opcji pomiędzy.
Chcę tutaj zaznaczyć, że perfekcjonizm nie jest chorobą sam w sobie, ale m.in. stres i lęk z niego wynikające mogą do niej doprowadzić. Warto więc się z nimi zmierzyć i wyjść z błędnego koła perfekcjonizmu.
Dla zdrowia.
Po pierwsze, rozpoznaj swój problem — czym jest perfekcjonizm?
Ogólnie przyjmuje się, że perfekcjonizm można określić jako stawianie sobie zbyt wysokich standardów w jednej lub wielu dziedzinach życia. Nauka dodatkowo zdefiniowała trzy typy perfekcjonizmu. Pierwszy jest zorientowany na perspektywę „ja”. Wiąże się z tendencją do stawiania samej sobie wygórowanych i niemożliwych do osiągnięcia standardów. Znasz to? Tak, to te sytuacje, gdy nie jesteś w stanie wyjść z domu bez idealnego makijażu i bezbłędnie dobranej stylizacji. To ustawianie sobie poprzeczki tak wysoko, że nie cieszysz się z małych osiągnięć, bo wciąż wymagasz od siebie więcej. Drobne sukcesy, zrealizowane plany i fajne życie są dla Ciebie niezauważalne i niewystarczające.
Drugim typem jest perfekcjonista zorientowany na innych. Ma wysokie wymagania wobec otoczenia, chce, aby każdy dążył do ideału i wręcz nie rozumie, czemu ludzie nie chcą być perfekcyjni. Rzadko przekazuje swoje obowiązki kolegom nie dzieli się z nimi zadaniami, bo obawia się rozczarowania ich niskimi oczekiwaniami wobec samych siebie.
Ostatnim wariantem jest perfekcjonizm społeczny zorientowany na oczekiwania innych wobec nas samych. Perfekcjonista wierzy, że inni są ważniejsi od niego i zawsze mają rację. Mogą nimi być rodzice, nauczyciele, szefowie. Czuje, że musi im za wszelką cenę sprostać, bo inaczej nie będzie mógł liczyć na akceptację i zostanie odrzucony.
Te trzy typy mogą się przenikać. Osoba ze skłonnością do perfekcjonizmu w swoich działaniach może wykazywać zachowania nawet wszystkich trzech wariantów.
Po drugie, rozpuść niesłużące ci przekonania. Pokonaj lęk
Pomyśl, czy idealny świat istnieje? Kto ustala standardy perfekcyjności? Kto ocenia czy efekt pracy jest perfekcyjny? Czy naprawdę zawsze trzeba zrobić coś lepiej i lepiej?
Weź kartkę i długopis, napisz wszystkie argumenty przemawiające za pozostaniem perfekcjonistą. Przyjrzyj się swoim zapiskom i obok napisz kontrargumenty.
Zadbaj o język, jakim mówisz do siebie. Sformułowanie „znowu mi nie wyszło” „jak zawsze nawaliłam” zastąp “tym razem nie wyszło, ale i tak udało się zrobić naprawdę dużo”. Sprowadź perfekcjonizm do zdrowego poziomu.
Łap się na momentach, gdy stawiasz wobec siebie mało realistyczne oczekiwania i bardzo chcesz doprowadzać jakieś działanie do perfekcji. Zastanów się wtedy, czy warto, jak się będziesz czuła, gdy nadmierny perfekcjonizm znowu zje twój czas i energię?
Zastosuj najważniejsze zasady — rozpoznaj przyczyny perfekcjonizmu
Rozpoznaj jakie typy perfekcjonizmu przejawiasz. Postaraj się zastanowić jakie przekonania wspierają twoją skłonność do perfekcjonizmu. Zapisz je na kartce i sprawdź, czy nadal w nie wierzysz. Jak powiedział H. Arakowa „Nie istnieje coś takiego jak doskonałość. Świat nie jest idealny. I dlatego jest taki piękny”.
Zastanów się też nad psychoterapią lub sesją z coachem, szczególnie jeśli mierzysz się z zaburzeniami lękowymi. Specjalista oceni skalę Twoich problemów i pomoże Ci je pokonać. W efekcie wrócisz do wykonywania zadań, zniwelujesz objawy perfekcjonizmy i odzyskasz kontrolę we wszystkich dziedzinach życia.
Nie wiesz, jakie są objawy perfekcjonizmu?
Może już wiesz, że masz problem z perfekcjonizmem, lękiem i boisz się popełniać błędy?
Napisz do mnie: kontakt@dominikarose.com